Bà bầu ăn hải sản được không? Được, miễn là bạn chọn đúng loại, nấu chín kỹ và ăn vừa phải. Hải sản cho đạm, omega-3, i-ốt và kẽm, đều là những thứ mẹ bầu cần suốt thai kỳ.
Chúng tôi làm việc gần chợ cá và các bếp ven biển ở Đà Nẵng đã nhiều năm. Gần như tuần nào cũng có mẹ bầu hỏi chúng tôi cùng một câu: món mình thích có an toàn không? Nên bài này chúng tôi viết theo đúng cách vẫn trò chuyện với khách, bắt đầu từ những điều dễ hiểu nhất.
Vì sao hải sản quan trọng với thai kỳ
Omega-3 gồm DHA và EPA là nhóm chất béo giúp não và thị lực của thai nhi phát triển. Cơ thể mẹ không tự tổng hợp đủ loại này, nên phần lớn phải lấy từ thức ăn. Hải sản là một trong những nguồn dễ tìm nhất.
Đạm từ hải sản thường dễ tiêu hơn nhiều loại thịt đỏ. Ba tháng đầu mẹ bầu hay mệt và ăn kém, lúc đó một đĩa cá hấp vừa miệng có thể giúp giữ sức.
I-ốt, kẽm, sắt và selen cũng có nhiều trong hải sản. Các chất này liên quan trực tiếp đến tuyến giáp, sức đề kháng và quá trình tạo máu.
Những loại hải sản nên ăn
Cá hồi, cá basa, cá thu và cá nục là những lựa chọn quen thuộc. Chúng có hàm lượng omega-3 đáng kể và ít thủy ngân hơn các loài săn mồi lớn. Với mẹ bầu ăn nhạt miệng, chúng tôi hay gợi ý cá basa hấp gừng, vì món này thanh và ít mùi.
Tôm, cua, ghẹ, nghêu và hàu đều là nguồn đạm tốt khi đã nấu chín kỹ. Riêng cua giàu canxi, nên khi mẹ bầu cần thêm khoáng chất, cua là món bổ sung hữu ích.
Khi đi chợ, bạn có thể hỏi người bán nguồn gốc con cá. Cá nhỏ đánh bắt gần bờ thường được người bán ở chợ đánh giá là ít rủi ro hơn cá lớn sống ở vùng biển sâu, nhưng bạn nên tự hỏi thêm để chắc chắn.
Những loại hải sản cần tránh
Cá kiếm, cá ngừ mắt to, cá mập và cá thu vua chứa nhiều thủy ngân. Chất này ảnh hưởng đến hệ thần kinh đang phát triển của thai nhi, nên mẹ bầu nên bỏ hoàn toàn các loại này suốt thai kỳ.
Hải sản sống hoặc chưa nấu chín là nhóm rủi ro cao nhất. Sushi, sashimi, gỏi cá, ốc sống và hàu sống có thể mang vi khuẩn hoặc ký sinh trùng. Chúng tôi từng gặp một mẹ bầu ăn gỏi xong bị tiêu chảy kéo dài, phải nhập viện truyền nước. Điều này đáng nhớ, nhất là khi đi ăn ngoài.
Hải sản để lâu ngoài nhiệt độ phòng, có mùi lạ hoặc không rõ nguồn gốc thì không nên ăn. Khi nghi ngờ, bỏ đi vẫn an toàn hơn là cố ăn.
Lượng hải sản khuyến nghị mỗi tuần
Theo khuyến nghị phổ biến, mẹ bầu nên ăn khoảng hai đến ba bữa hải sản mỗi tuần, mỗi bữa tương đương 100 đến 150g thịt đã chín. Mức này đủ dưỡng chất mà không tiếp xúc quá nhiều với kim loại nặng.
Đa dạng cũng quan trọng. Ăn một loại liên tục vừa chán, vừa dễ khiến cơ thể tích tụ một số chất. Đổi loại thường xuyên giúp bữa ăn cân bằng hơn.
Một tuần mẫu có thể là: một bữa cá hấp, một bữa canh tôm hoặc cua nấu chín, và một bữa nghêu xào sả ớt nhẹ. Vừa đủ chất, vừa không ngán.
Cách sơ chế và nấu an toàn
Rửa hải sản thật kỹ dưới vòi nước sạch. Với cá và mực, bỏ ruột và phần nội tạng không ăn được. Nấu đến khi thịt chín đều; cắt thử ra không còn màu hồng ở giữa là đạt.
Bảo quản hải sản tươi trong ngăn mát tủ lạnh và nên dùng trong một đến hai ngày. Nếu để lâu hơn, bạn nên cấp đông ngay khi mua về.
Muốn giảm mùi tanh, gừng, sả và chanh là ba thứ hiệu quả. Chỉ nên nêm nhạt, vì mẹ bầu dễ bị phù và tăng huyết áp nếu ăn mặn. Dùng nước cốt chanh hoặc vài lát gừng khi ướp, để khoảng mười lăm phút rồi mới nấu, thường cho kết quả tốt.
Cách chọn hải sản tươi và nguồn đáng tin
Hải sản tươi có mắt trong, thịt săn chắc và không có mùi ôi. Ấn nhẹ vào thịt cá: nếu chỗ ấn bị lõm và không hồi lại, hải sản đó đã để khá lâu.
Nên mua ở nơi có nguồn gốc rõ ràng và có kiểm dịch. Với hải sản đông lạnh, bao bì cần còn nguyên đá, không chảy nước ra ngoài. Đông lạnh đúng chuẩn thường an toàn hơn hải sản tươi để lâu ngoài nắng.
Dấu hiệu cần ngừng ăn và đi khám
Nếu đau bụng, tiêu chảy hoặc nôn sau khi ăn hải sản, hãy ngừng ngay và đi khám. Đừng tự uống thuốc cầm tiêu khi chưa hỏi bác sĩ, vì một số loại thuốc không phù hợp với thai kỳ.
Nổi mề đay, khó thở, sưng môi hoặc sưng mặt là dấu hiệu dị ứng cần cấp cứu ngay. Mẹ bầu có bệnh nền như gout hay tiểu đường thai kỳ nên hỏi bác sĩ về lượng purin và loại hải sản phù hợp.
Gợi ý món ăn bổ dưỡng cho thai kỳ
Cháo cá hồi bí đỏ hợp giai đoạn giữa thai kỳ. Món này mềm, dễ ăn và có nhiều vitamin A từ bí đỏ, tiện cho những ngày ăn ít.
Canh cua rau đay giàu canxi và sắt. Nấu với rau đay tươi là ngon nhất, và nên nêm nhạt.
Súp tôm bắp non nấu chín mềm dễ tiêu, phù hợp khi mẹ bầu bị ốm nghén. Thêm chút hành lá sẽ thơm hơn mà vẫn nhẹ bụng.
Câu hỏi thường gặp
Bà bầu ăn cua có được không?
Được, nếu cua nấu chín kỹ và lấy từ nguồn sạch. Cua giàu canxi, nhưng không nên ăn quá nhiều gạch cua vì phần này chứa khá nhiều cholesterol.
Ăn hải sản đông lạnh có an toàn không?
An toàn nếu bảo quản đúng cách và nấu chín. Chúng tôi thường nói với khách rằng đông lạnh đúng chuẩn có thể tốt hơn hải sản tươi để lâu ngoài chợ.
Bà bầu bị dị ứng hải sản trước khi mang thai thì sao?
Nếu từng bị dị ứng, tốt nhất là tránh hoàn toàn và báo bác sĩ sản khoa. Đừng thử lại, vì phản ứng có thể nặng hơn khi đang mang thai.
Có nên uống thuốc bổ DHA nếu đã ăn cá đều đặn?
Điều này nên hỏi bác sĩ. Nếu ăn cá đủ hai đến ba bữa mỗi tuần, nhiều mẹ không cần bổ sung thêm. Với người ít ăn cá, bác sĩ có thể kê thêm DHA.
Tham khảo thêm khuyến nghị dinh dưỡng thai kỳ từ Tổ chức Y tế Thế giới để có thêm cơ sở khi lên thực đơn.
Nếu bạn đang tìm nơi thưởng thức hải sản tươi sau khi đã chọn được món phù hợp, hãy xem thêm cách chọn nhà hàng hải sản tươi sống ở Đà Nẵng. Với các món cá, bạn có thể đọc thêm những món cá quen thuộc được nhiều người yêu thích. Và khi muốn bảo quản hải sản đúng cách ở nhà, bạn có thể tham khảo bài hướng dẫn bảo quản hải sản tươi.